Có một điều khá dễ bị bỏ qua khi nói về trà Shan Tuyết Suối Giàng: giá trị của nó không bắt đầu từ chiếc búp có lớp lông trắng đẹp mắt, mà bắt đầu từ chính cây chè và môi trường mà cây đã sinh trưởng trong nhiều năm.
Ở Suối Giàng, những cây Shan Tuyết cổ thụ tồn tại giữa vùng núi cao, khí hậu mát và thường xuyên có mây, sương. Khu vực này nằm ở độ cao trên 1.300 m và vẫn còn hàng trăm hecta chè Shan Tuyết cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Đây là một trong những lý do Shan Tuyết Suối Giàng có câu chuyện rất khác so với những dòng chè được trồng theo mô hình nương chè thông thường.
Búp chè Shan Tuyết không chỉ để “ngắm”
Tên gọi “Shan Tuyết” thường khiến người mới uống trà chú ý đến lớp tuyết trắng trên búp. Nhưng với người làm trà, hình dáng búp chỉ là một phần của câu chuyện.
Điều đáng quan tâm hơn là độ non của nguyên liệu, tỷ lệ búp và lá non, thời điểm hái và cách xử lý ngay sau khi hái.
Búp chè sau khi rời cây vẫn tiếp tục diễn ra các quá trình sinh hóa. Nếu để nguyên liệu quá lâu trước khi xử lý, chất lượng có thể thay đổi rõ rệt. Vì vậy, khoảng thời gian từ lúc hái đến lúc đưa vào chế biến có ý nghĩa không nhỏ đối với chất lượng trà thành phẩm.
Với những dòng trà Shan Tuyết được làm theo phương pháp thủ công, người làm trà thường phải dựa nhiều vào kinh nghiệm để điều chỉnh từng công đoạn. Không có một nhiệt độ hay thời gian cố định phù hợp tuyệt đối cho mọi mẻ trà. Độ ẩm của búp, thời tiết, lượng nguyên liệu và trạng thái lá đều có thể khiến cách xử lý phải thay đổi.
Đây là điểm khiến trà thủ công thực sự khó làm ổn định.
Từ búp tươi đến cánh trà khô
Một búp Shan Tuyết đẹp chưa chắc đã tạo ra một mẻ trà ngon nếu khâu chế biến không tốt.
Sau khi thu hái, nguyên liệu cần được làm sạch và xử lý phù hợp. Với trà xanh, mục tiêu quan trọng của quá trình gia nhiệt là hạn chế hoạt động của enzyme gây oxy hóa, từ đó giữ được đặc tính của nguyên liệu tươi.
Tiếp theo là công đoạn vò hoặc tạo hình. Đây không đơn thuần là bước làm cho lá trà xoăn lại. Tác động cơ học làm thay đổi cấu trúc tế bào lá, giúp các thành phần bên trong tiếp xúc với nhau và ảnh hưởng đến quá trình hình thành hương vị trong những bước xử lý tiếp theo.
Sau đó là làm khô.
Nếu nhiệt quá cao, trà có thể xuất hiện mùi khét hoặc mất đi phần hương tự nhiên. Nếu làm khô chưa đủ, lượng ẩm còn lại trong trà sẽ ảnh hưởng đến khả năng bảo quản và độ ổn định của sản phẩm.
Chính những chi tiết tưởng như nhỏ này quyết định rất lớn đến chất lượng cánh trà sau cùng.
Theo Cục Sở hữu trí tuệ, chè Shan Tuyết mang chỉ dẫn địa lý “Suối Giàng Văn Chấn” có đặc điểm cảm quan gồm búp xoăn, nhiều tuyết trắng, mùi thơm đặc trưng, nước xanh vàng ánh mật ong, vị chát nhẹ, ngọt hậu và dư vị lâu. Các chỉ tiêu công bố cũng cho thấy hàm lượng chất hòa tan, axit amin, catechin và caffeine ở mức đáng kể.
Điều làm nên giá trị không nằm ở một yếu tố duy nhất
Nói “trà Shan Tuyết ngon vì ở trên núi cao” là chưa đủ.
Độ cao, nhiệt độ, độ ẩm, đất đai và tuổi cây tạo nên điều kiện ban đầu. Nhưng từ búp tươi đến trà thành phẩm còn có cả một chuỗi công việc phía sau.
Đặc biệt với Shan Tuyết cổ thụ, việc bảo tồn những cây chè lâu năm và duy trì phương pháp khai thác phù hợp quan trọng không kém việc tạo ra sản phẩm đẹp mắt. Ở Suối Giàng, việc phát triển trà hiện cũng gắn với cộng đồng người Mông bản địa và các phương thức chế biến thủ công.
Đó là lý do một sản phẩm Shan Tuyết Suối Giàng có giá trị không chỉ nằm ở hương vị, mà còn ở câu chuyện của vùng nguyên liệu và cách người làm trà giữ lại đặc tính của búp chè.
Shan Tuyết trong lựa chọn của Đỉnh Phong
Với Đỉnh Phong, trà Shan Tuyết nằm trong nhóm sản phẩm thể hiện khá rõ định hướng lựa chọn những nông sản Việt có nguồn gốc và câu chuyện riêng.
Cũng giống như cách Đỉnh Phong xây dựng danh mục cà phê, hạt mắc ca và các dòng trà, giá trị của sản phẩm không nên chỉ được kể bằng những cụm từ như “cao cấp”, “thơm ngon” hay “hảo hạng”.
Một sản phẩm tốt cần bắt đầu từ nguyên liệu tốt, được xử lý cẩn thận và được hoàn thiện đủ chỉn chu để người mua hiểu mình đang lựa chọn điều gì.
Với Trà Shan Tuyết Suối Giàng, đó là câu chuyện của cây chè cổ thụ, vùng núi cao và bàn tay người làm trà.
Chiếc hũ trà đẹp có thể khiến người ta chú ý ngay từ cái nhìn đầu tiên. Nhưng sau cùng, thứ giữ người uống quay lại vẫn phải là chất lượng của những cánh trà bên trong.
Xem thêm: Trà Thái Nguyên và Shan Tuyết Suối Giàng: Hai cá tính trà Việt trong bộ hũ trà mới của Đỉnh Phong
